შაქრიანი დიაბეტი

გლუკოზას დონე სისხლში: ნორმა და პათოლოგია

ჩვენს მიერ კვების დროს მიღებული ნახშირწყლები ორგანიზმში იშლება და გარდაიქმნება სპეციალურ შაქრად, რომელსაც გლუკოზა ჰქვია.

გლუკოზა წარმოადგენს ენერგიის წყაროს იმ უჯრედებისთვის, რომლებიც შეადგენენ კუნთებს და სხვა ქსოვილებს.

ნაწლავიდან შეწოვის შემდეგ გლუკოზა გადადის სისხლში და აქედან უკვე ხვდება უჯრედებში ინსულინის დახმარებით.

გლუკოზას დონე სისხლში ანუ გლიკემია იზომება ორი საერთაშორისო ერთეულით, ესენია: მმოლ/ლ და მგ/დლ. მათი კონვერტაციისთვის გამოიყენება ფორმულა:

🔸მმოლ/ლ = მგ/დლ / 18

🔸მგ/დლ = მმოლ/ლ x 18

გლუკოზას ნორმაზე მაღალ შემცველობას სისხლში ჰიპერგლიკემია ჰქვია;

ნორმაზე დაბალ შემცველობას – ჰიპოგლიკემია;

ნორმალურ დონეს კი ნორმოგლიკემია.

შაქრის დონის გაზომვა სისხლში მნიშვნელოვანი დიაგნოსტიკური ინსტრუმენტია ნახშირწყლოვანი ცვლის შეფასებისთვის, შაქრიანი დიაბეტის ან მისი წინარე მდგომარეობების აღმოჩენისთვის და უკვე დიაგნოსტირებული შაქრიანი დიაბეტის მკურნალობის პროცესის მონიტორინგისთვის.

შაქრიანი დიაბეტის დიაგნოზის დასადასტურებლად შაქრის გაზომვა ხდება ვენიდან აღებულ სისხლში, ხოლო თითიდან აღებულ – კაპილარულ სისხლში  გლუკოზას გაზომვა ძირითადად მოწოდებულია უკვე დადასტურებული დიაგნოზის დროს სახლის პირობებში თვითკონტროლის მიზნით.

სისხლში გლუკოზას დონის გამოკვლევის რამდენიმე გზა არსებობს:

გლუკოზას კვლევა უზმოზე: უზმოდ ითვლება მდგომარეობა, როდესაც ბოლო კვებიდან გასულია მინიმუმ 8 საათი.

🔸ნორმალური მაჩვენებელი 70 – 99 მგ/დლ (3.9 – 5.5 მმოლ/ლ)

🔸პრედიაბეტი 100 -125 მგ/დლ (5.6 – 6.9 მმოლ/ლ)

🔸შაქრიანი დიაბეტი > 126 მგ/დლ ( 7 მმოლ/ლ)

გლუკოზას კვლევა ჭამიდან 2 საათში:

🔸ნორმა < 140 მგ/დლ (7,8 მმოლ/ლ)

🔸პრედიაბეტი 140 – 200 მგ/დლ ( 7,8 – 11,1 მმოლ/ლ)

🔸შაქრიანი დიაბეტი > 200 მგ/დლ (11,1 მმოლ/ლ)

გლუკოზა ტოლერანტობის ტესტი: ანუ გლუკოზას გამოკვლევა უზმოზე და წყალში გახსნილი 75მგ გლუკოზას დალევიდან 2 საათში. ეს მეთოდი გამოიყენება საეჭვო შემთხვევებში დიაგნოზის დასაზუსტებლად.

გლუკოზას კვლევა ჭამისგან დამოუკიდებლად: გლუკოზას ჩვეული დონე სისხლში არ უნდა აღემატებოდეს 200 მგ/დლ-ს.

გლიკირებული ჰემოგლობინის გამოკვლევა (HbA1C ან A1C): ტესტი საშუალებას იძლევა დადგინდეს როგორი იყო სისხლში გლუკოზას საშუალო დონე ბოლო 2-3 თვის განმავლობაში. ჰემოგლობინი არის სისხლის წითელი უჯრედების შემადგენლობაში შემავალი ცილა, რომელიც უზრუნველყოფს ჟანგბადის ტრანსპორტირებას ორგანიზმში. მას აქვს უნარი აგრეთვე შეიკავშიროს გლუკოზა. ამ ტესტით კი დგინდება, თუ ჰემოგლობინის საერთო რაოდენობის რამდენი პროცენტია გლიკირებული ანუ გლუკოზასთან დაკავშირებული. რაც უფრო მაღალია გლუკოზა სისხლში, მით მეტი ჰემოგლობინია გლუკოზასთან შეერთებული. რადგან ჰემოგლობინის სიცოცხლის ხანგრძლივობა 2-3 თვეს შეადგენს, სწორედ აქედან გამომდინარეობს ამ გამოკვლევის არსი, დადგინდეს ბოლო თვეების განმავლობაში სისხლში არსებული შაქრის რაოდენობის საშუალო მაჩვენებელი.

🔸ნორმა < 5,7%

🔸პრედიაბეტი 5,7 – 6,4 %

🔸შაქრიანი დიაბეტი > 6,5%

 

იხილეთ ასევე: სისხლში გლუკოზას დონეზე მოქმედი ფაქტორები