რა არის ინსულინ რეზისტენტობა

ბოლო განახლება: 02/04/2026

Insulin is a very important hormone which is secreted by pancreas. One of its main roles is to help cells using glucose as an energy source.

See more about insulin action: INSULIN

განვითარების მექანიზმი და შედეგები

Insulin resistance means that cells ignore insulin's action.
იმისთვის, რომ უჯრედებს არ მოაკლდეს ენერგიის წყარო და სისხლში არ მოიმატოს აუთვისებელი გლუკოზას რაოდენობამ, ორგანიზმს უწევს ჩართოს კომპენსაციის მექანიზმი, რაც გულისხმობს პანკრეასის მიერ ინსულინის უფრო მეტი რაოდენობით გამოყოფას, რითიც ის უზრუნველყოფს უჯრედების სრულყოფილ ფუნქციონირებას. თუმცა, აქ უკვე თავს იჩენს სხვა პრობლემები, რასაც ჰიპერინსულინემია (ინსულინის გაზრდილი რაოდენობა) უდებს სათავეს.

ინსულინის რაოდენობის მომატება იწვევს ინსულინრეზისტენტობასთან ასოცირებული მდგომარეობების განვითარებას, როგორიცაა:

Obesity
disorders of lipid metabolism
atherosclerosis
elevated blood pressure
polycystic ovarian syndrome
infertility

ეს ჩამონათვალი შეიძლება ამით არ დასრულდეს. თუ ადგილი აქვს გენეტიკურ წინასწარგანწყობას, ასევე გარკვეული გარემო ფაქტორების ზემოქმედებას, ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში პანკრეასის გაძლიერებული მუშაობა იწვევს მის გადაღლას,გამოფიტვას და საბოლოოდ ინსულინის გამოყოფა მცირდება, რაც იწვევს გლუკოზის რაოდენობის მატებას სისხლში და ჯერ პრედიაბეტის, ხოლო შემდეგ უკვე ტიპი 2 დიაბეტის ჩამოყალიბებას.

PREDIABETES არის ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის წინამორბედი მდგომარეობა და მოიცავს დიაგნოზებს: გლუკოზის მიმართ ტოლერანტობის დაქვეითება და/ან გაუარესებული გლიკემია უზმოდ. ამ დროს სისხლში ფიქსირდება გლუკოზას ისეთი მაჩვენებელი, რომელიც ნორმაზე მაღალია, მაგრამ ჯერ კიდევ არ არის დიაბეტისთვის დამახასიათებელ საზღვრებში.

(NORMAL RANGES OF BLOOD GLUCOSE LEVELS AND DIAGNOSTIC TESTS)

The main risk factors for developing insulin resistance are:

being overweight or obesity, especially when fat is mostly accumulated in belly area
sedentary lifestyle
unhealthy eating habit
sleep deprivation
using tobacco

Due to modern lifestyle the incidence of metabolic diseases including insulin resistance is markedly increased already from younger age and among children too.

Insulin resistance have no symptoms itself, but over time it causes a serious complications, such as:

infertility
cardiovascular diseases
type 2 diabetes

The treatment of insulin resistance must include neutralization of it's risk factors. So the plan is:

healthy and balanced diet and decrease body mass
increase physical activity
adjust sleep patterns
stop smoking

საჭიროების შემთხვევაში მკურნალობის გეგმაში ერთვება დამხმარე მედიკამენტებიც.

ინსულინ რეზისტენტობა და სიმსუქნე

There is such a tight connection between insulin resistance and obesity, that it's hard to tell which of them begins first.

It's established that increasing fat tissue volume can cause developing or worsening insulin resistance. And the processes that begin due to insulin resistance including hyperinsulinemia are provocative for developing obesity.

როგორც დადგინდა, დიდი მნიშვნელობა აქვს ჭარბი ცხიმის განაწილების ადგილს და სიმსუქნის შეფასების საყოველთაოდ მიღებული ერთეული the body mass index არ არის საკმარისი მაჩვენებელი ინსულინ რეზისტენტობის რისკის შესაფასებლად.

ამ შემთხვევაში წამყვანი კრიტერიუმია ცხიმის უპირატესი დაგროვება მუცლის მიდამოში, რადგან ამ ლოკაციაზე ის მეტაბოლურად გაცილებით უფრო აქტიურია, ვიდრე პერიფერიაზე არსებული კანქვეშა ცხიმი.

ამიტომ, ინსულინ რეზისტენტობის რისკის შეფასების მთავარ კრიტერიუმად მიიჩნევა სწორედ წელის გარშემოწერილობა, როდესაც ის აღემატება მამაკაცებში _ 102 სმ-ს, ხოლო ქალების შემთხვევაში _ 88 სმ-ს.

ამრიგად, ნორმალური სხეულის მასის ინდექსი არ გამორიცხავს ინსულინ რეზისტენტობის არსებობას.

The main part of obesity treatment must be detecting insulin resistance, because it's very difficult to loose weight when hyperinsulinemia is present.

ინსულინ რეზისტენტობის სადიაგნოსტიკო გამოკვლევა

ინსულინრეზისტენტობის გამოსავლენად გამოიყენება HOMA ინდექსი, რომელიც იშიფრება, როგორც ჰომეოსტატიკური დამხმარე მოდელი. ინდექსის გამოსათვლელად საჭიროა:

ინსულინის და გლუკოზის (ან C პეპტიდის) რაოდენობის განსაზღვრა უზმოდ აღებულ ვენურ სისხლში;
მიღებული შედეგების გამოყენება ფორმულაში: HOMA IR = (გლუკოზა – mmol/L X insulin - (mU/L)) / 22,5. მარტივი გამოთვლისთვის არსებობს ონლაინ კალკულატორებიც (https://www.mdcalc.com/calc/3120/homa-ir-homeostatic-model-assessment-insulin-resistance)

HOMA IR მაჩვენებლის ნორმები განსხვავდება ლაბორატორიების მიხედვით. უმეტეს ლაბორატორიაში ნორმას შეადგენს 0,5-1,4. ამ შემთხვევაში: